Η Πρόεδρος που κανείς δεν ψήφισε

450 εκατομμύρια Ευρωπαίοι.
27 χώρες.
Μία γυναίκα στο τιμόνι.
Και κανείς δεν την ψήφισε.
Η Ursula von der Leyen διοικεί την Ευρωπαϊκή Ένωση. De facto, είναι η ισχυρότερη πολιτική φιγούρα της ηπείρου. Αυτή πήγε στο Κίεβο. Αυτή διαπραγματεύτηκε τα εμβόλια. Αυτή ανακοινώνει τις κυρώσεις, τα πακέτα, τις πολιτικές. Αυτή μιλάει στο όνομα 450 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Αλλά κανείς από αυτούς δεν την επέλεξε.
Το 2019, η von der Leyen δεν ήταν καν υποψήφια. Το σύστημα Spitzenkandidat — όπου ο υποψήφιος του κόμματος που κερδίζει γίνεται Πρόεδρος — απέτυχε. Ο Manfred Weber κέρδισε τις εκλογές αλλά δεν πήρε τη θέση. Αντ’ αυτού, οι ηγέτες των κρατών-μελών έβγαλαν από το καπέλο μια “υποψήφια συμβιβασμού” — την τότε Γερμανίδα Υπουργό Άμυνας.
Εκλέχτηκε από το Ευρωκοινοβούλιο με μόλις 9 ψήφους πάνω από το όριο. Η πιο οριακή εκλογή στην ιστορία της Επιτροπής.
Και αυτή η γυναίκα διοικεί τώρα την Ευρώπη.
Pfizergate: Τα μηνύματα που “χάθηκαν”
Απρίλιος 2021. Η Ευρώπη πεθαίνει από COVID. Η AstraZeneca καθυστερεί. Η von der Leyen αναλαμβάνει προσωπικά τις διαπραγματεύσεις.
Ανταλλάσσει SMS και κλήσεις με τον CEO της Pfizer, Albert Bourla. Κλείνει συμφωνία €35 δισεκατομμυρίων για 1,8 δισεκατομμύρια δόσεις. Χωρίς διαγωνισμό. Χωρίς διαφάνεια. Χωρίς εξουσιοδότηση από τα κράτη-μέλη.
Δημοσιογράφοι ζητούν τα μηνύματα.
Η Επιτροπή αρνείται.
Η Ευρωπαία Διαμεσολαβητής ανοίγει έρευνα.
Η Επιτροπή απαντά: “Τα μηνύματα ήταν εφήμερα. Δεν υπάρχουν.”
Μάιος 2025: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφαίνεται. Η Επιτροπή παραβίασε τη νομοθεσία περί διαφάνειας. Η εξήγηση της von der Leyen “δεν είναι αξιόπιστη.”
Τα μηνύματα δεν “χάθηκαν.” Διαγράφηκαν.
Αυτό δεν είναι η πρώτη φορά. Ως Υπουργός Άμυνας στη Γερμανία, η von der Leyen είχε διαγράψει μηνύματα όταν ερευνητές εξέτασαν αμφιλεγόμενες συμβάσεις.
Το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Οι συνέπειες απουσιάζουν.
Η Επιτροπή του 51%
Νοέμβριος 2024. Η νέα Επιτροπή von der Leyen εγκρίνεται από το Ευρωκοινοβούλιο με 370 ψήφους υπέρ, 282 κατά.
51% — η χαμηλότερη υποστήριξη από το 1993.
Δηλαδή: σχεδόν οι μισοί ευρωβουλευτές , οι μόνοι εκλεγμένοι εκπρόσωποι 450 εκατομμυρίων πολιτών , δεν την θέλουν. Και όμως διοικεί.
Το δημοκρατικό έλλειμμα
Η ΕΕ δεν είναι δικτατορία. Αλλά δεν είναι και δημοκρατία με την κλασική έννοια.
Οι πολίτες ψηφίζουν ευρωβουλευτές. Αλλά οι ευρωβουλευτές δεν επιλέγουν ελεύθερα τον Πρόεδρο της Επιτροπής , τον παίρνουν έτοιμο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, δηλαδή από τους 27 αρχηγούς κρατών. Μπορούν να τον απορρίψουν, αλλά όχι να προτείνουν τον δικό τους.
Είναι σαν να ψηφίζεις βουλευτές, αλλά τον Πρωθυπουργό τον διαλέγουν οι δήμαρχοι σε κλειστή συνεδρίαση.
Και η von der Leyen; Ούτε καν έκανε προεκλογική εκστρατεία το 2019. Εμφανίστηκε ξαφνικά, ως “συμβιβασμός”, αφού οι πραγματικοί υποψήφιοι απορρίφθηκαν.
Η εξουσία χωρίς λογοδοσία
Η von der Leyen:
Διαπραγματεύτηκε €35 δισ. με SMS που “χάθηκαν”
Καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για έλλειψη διαφάνειας
Επανεξελέγη με το χαμηλότερο ποσοστό υποστήριξης εδώ και 30 χρόνια
Παραμένει στη θέση της
Στην Ελλάδα, αν ένας υπουργός διέγραφε μηνύματα που αφορούσαν σύμβαση δισεκατομμυρίων, τι θα γινόταν;
Τίποτα. Ακριβώς όπως στην ΕΕ.
Η ατιμωρησία δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Είναι ευρωπαϊκό μοντέλο.
Τι σημαίνει αυτό για εμάς
Η ΕΕ αποφασίζει για:
Το νόμισμά μας
Τα σύνορά μας
Τις επιδοτήσεις μας
Τους κανόνες που διέπουν τη ζωή μας
Και η γυναίκα που τα διοικεί όλα αυτά δεν εκλέχτηκε από κανέναν πολίτη.
Αυτό δεν είναι θεωρία συνωμοσίας. Είναι η δομή. Είναι το σύστημα.
Και το σύστημα λειτουργεί ακριβώς όπως σχεδιάστηκε: με τους πολίτες να ψηφίζουν, αλλά να μην αποφασίζουν.
Και δεν φτάνει μόνο αυτό. Πολλά από τα νομοσχέδια είναι έργο διαφόρων λόμπυ πράγμα που οδηγεί πολλές φορές σε ηλίθιες αποφάσεις . Παράδειγμα τα κολλημένα καπάκια των νερών και αναψυκτικών, παγκόσμια πρωτοτυπία.
Η δημοκρατία δεν είναι μόνο η κάλπη.
Είναι η δυνατότητα να διώξεις αυτόν που σε διοικεί αν αποτύχει.
Στην ΕΕ, αυτή η δυνατότητα δεν υπάρχει.
Η von der Leyen θα μείνει μέχρι το 2029 — εκτός αν οι 27 αρχηγοί κρατών, σε κλειστή συνεδρίαση, αποφασίσουν διαφορετικά.
Όχι εσύ.
Όχι εγώ.
Αυτοί.
Και αυτό, στην καρδιά της Ευρώπης, το ονομάζουμε δημοκρατία.
Και ας είμαστε απολύτως ξεκάθαροι:
το πρόβλημα δεν λέγεται Ursula von der Leyen.
Αν αύριο φύγει, το σύστημα θα βγάλει μια άλλη.
Πιο χαμογελαστή.
Πιο αυστηρή.
Πιο «προοδευτική» ή πιο «συντηρητική».
Αλλά με την ίδια ακριβώς εξουσία
και την ίδια ακριβώς έλλειψη λογοδοσίας.
Γιατί το πρόβλημα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κυβερνά σαν κράτος
χωρίς να είναι κράτος
και αποφασίζει σαν κυβέρνηση
χωρίς να προκύπτει από λαϊκή εντολή.
Οι πολίτες καλούνται να εγκρίνουν το αποτέλεσμα,
όχι να το διαμορφώσουν.
Και όσο αυτό το μοντέλο βαφτίζεται «δημοκρατία»,
τόσο η λέξη αδειάζει από το νόημά της.
Δεν είναι αντιευρωπαϊκό να το λες αυτό.
Αντιευρωπαϊκό είναι να κάνεις πως δεν το βλέπεις.
Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν συμφωνείς ή διαφωνείς με όλα τα παραπάνω.
Το ερώτημα είναι αν σου αρκεί να ψηφίζεις
χωρίς να μπορείς να επηρεάσεις
και να υπακούς
χωρίς να μπορείς να ελέγξεις.
Γιατί αν αυτό το αποδεχόμαστε ως «κανονικό»,
τότε δεν έχουμε πρόβλημα δημοκρατίας.
Έχουμε πρόβλημα υποταγής.

Μιχάλης Χαιρετάκης ksipnistere